مجله اینترنتی سازدهنی
Hohner harmonicas - سازدهنی هونر
Suzuki harmonicas - سازدهنی سوزوکی
Hering harmonicas - سازدهنی هرینگ
Lee Oskar harmonicas - سازدهنی لی اسکار
فیلمهای موزیکال
فیلمهای موزیکال

در این مطلب سعی بر این خواهد بود تا به طور خلاصه به تاثیراتی که سازدهنی در 80 سال اخیر بر روی موسیقی و همچنین فیلمهای موزیکال در آمریکا گذاشته است بپردازیم. همانطور که می دانید فیلمهای موزیکال فیلمهایی هستند که معمولا از سبک درام یا کمدی پیروی نموده و مبنای اصلی این فیلمها اجرای آواز و موسیقی می باشد . گذشته از هنرنمایی بازیگرانی که در زمینه خوانندگی یا نوازندگی استعداد خاصی دارند ، گاهی در چنین فیلمهایی شاهد حضور خوانندگان ، نوازندگان وآهنگسازان بزرگ در نقشهایی دراماتیک و یا حتی کمدی هستیم که با خواندن آواز یا نواختن ساز توجه تماشاچیان را بیش از پیش معطوف به فیلم می نمایند.

از نمونه فیلمهای موزیکال موفق میتوان به فیلم Grease و فیلم Cheek to Cheek اشاره کرد که در هر دو فیلم بزرگترین نوازندگان جهان موسیقی بر روی صحنه ایفای نقش میکنند.
در چنین فیلم هایی نوازندگان از سازهایی دوست داشتنی همانند ویولون و ترومپت و دیگر سازهای تاثیر گذار بهره برده اند اما شاید تاثیر گذار ترین ساز بر رویِ تماشاچیان و علاقه مندان به سینما سازدهنی بوده است.
آنچنانکه از Sting نقل شده است که هیچ سازی همچون سازدهنی نتوانسته در قلب بشر رخنه کند.

این مطلب را می توان به راحتی از استفاده ی بیش از حد کارگردان ها و نمایشنامه نویسان عصر حاضر در کارهایشان از سازدهنی متوجه شد. در گذشته و امروزه فیلمهای موزیکال و موسیقی متن فیلم ها باعث شده است که نوازندگان این ساز پا به هنر سینما گذارند و ارتباط نزدیکی با کارگردانها و بازیگران پیدا کنند. در نتیجه اگر شما نیز تصمیم به یادگیری این ساز دارید پیشنهاد می کنیم با اراده ای قوی شروع به یادگیری کنید و سعی کنید بیشتر تلاش کنید ، چه بسا شما نیز روزی از طرف یک کارگردان به بازی در فیلم و یا از طرف آهنگسازی به نواختن قسمتی از ملودی برای موسیقی متن یک فیلم دعوت شدید !

گذشته از این نباید نقش سازدهنی بر روی DUBBING را نیز فراموش کرد. DUBBING مسئله ای است که در سینمای کشور ما نیز مرسوم شده است که به معنی لب زدن یک بازیگر فیلم در نقش خواننده بر روی صدای خواننده ای واقعی است. البته این مسئله تنها معطوف به مقوله آوازخوانی نمی شود بلکه در زمینه ی نوازندگی نیز این چنین است. طبعا هر چه یک ساز جذاب تر و جالب تر باشد اجرای DUB آن نیز بیشتر است که این در مورد سازدهنی و ویولون کثرت بیشتری دارد. نواختن سازدهنی به صورت DUB توسط شادمهر عقیلی در فیلم شب برهنه (که البته صدای شبیه سازی شده سازدهنی با کیبورد است) و نواختن سنتور و سازدهنی و استفاده از صدای محسن چاووشی توسط بهرام رادان در فیلم سنتوری نمونه هایی از DUB در کشور ما هستند.

همانطور که می دانید برادران ادلر چندین بار در فیلم های موزیکال شرکت داشته و برای بازیگران بزرگی DUBBING انجام داده اند. به طور مثال در فیلم موزیکال Pot 'O Gold (1942) ، آقای Jerry Adler برادر کوچکتر Larry Adler نحوه به دست گرفتن سازدهنی و نمایش به ظاهر نواختن آن را به شکل صحیح به James Stewart بازیگر معروف آمریکایی آموزش داده است و قطعه ای را به آهنگسازی یک آهنگساز ایتالیایی اجرا کرده است که در نهایت دوست داران فیلمهای Stewart شاهد یک DUB فوق العاده زیبا و حرفه ای در آن سالها بوده اند.

در ضمن James Stewart پیانیست قابلی نیز بود و احتمالا علاقه مندان سینما اجراهای زیبای او را در فیلم هایی مانند Anatomy of A Murder به همراه Duke Ellington اسطوره موسیقی Jazz هنوزبه خاطر دارند.
در همین سالها که نقش سازدهنی در DUB پر رنگ تر شده بود Larry adler در حال ایفای نقش در فیلمهای موزیکال بود و با درخشش خود در این فیلمها مخصوصا فیلم Three Daring Daughters توانست این ساز را بیشتر به عالمیان بشناسد. هر چند که وی پیش تر از این در سال 1942 قطعه ی Suite Anglais به آهنگسازی Darius Milahaud را در چندین تالار بزرگ موسیقی اجرا کرده بود که شایان ذکر است این قطعه زیبا از اولین قطعات جدی ضبط شده با سازدهنی می باشد که بر روی صفحات گرامافون ضبط شده است.*

تنها تفکر Larry Adler در آن زمان ارائه چیزی جدید و یا کاری خارق العاده بود تا بتواند به ارزشهای این ساز بیافزاید و سازدهنی را از آنچه هست دوست داشتنی تر و جذاب تر نماید. از بزرگترین کارهایی که Larry Adler برای دو چندان شدن زیبایی این ساز انجام داد نواختن همزمان پیانو و سازدهنی بود که تا آن زمان سابقه نداشت. شایان ذکر است که آلبومی به نام Piano Roll Recordings با دو نوازی های ادلرمنتشر شد که متاسفانه به دلیل تبلیغ کم و انتشار محدود ، تنها 1000 نسخه از آن به فروش رفت. در همین حال که دو نوازیهای وی در سال 1950 زبانزد عام و خاص بود وی به فکر خلق تکنیک های بیشتری برای سازدهنی بود. و نهایتا در آن سالها از دیگر دستاوردهای وی ایجاد چند تکنیک ناب بود که باعث تغییر طنین و صدای سازدهنی میشد که در واقع همین مسئله باعث متفاوت بودن صدای ساز او با دیگر نوازندگان بود. این تکنیک ها شامل چند تکنیک Breathing و چندین تکنیک تغییر صدای ساز با دست بود.

مجموعه ی تکنیک های Larry Adler در کتابی که در زمینه ی لطایف و نحوه ی بازگو کردن لطیفه ها بود ( Larry Adler انسان بسیار شوخ طبعی بود و همیشه مایه تفریح و سرگرمی اطرافیانش بود) ، به شکل پیوست برای دوستداران سازدهنی گرد آوری شده بود که البته این پیوست اضافی که باعث افزایش قیمت کتاب از 20 دلار به 28 دلار میشد و فقط از کتابخانه های لندن و چند کشور آمریکای جنوبی قابل دسترسی بود. به زودی در زمینه ی این تکنیکها در همین وب سایت مطالبی به صورت آموزش عملی قرار خواهد گرفت.
به نمونه ای از اجرا های همزمان Lary Adler بر روی سازدهنی و پیانو توجه کنید:



اجرای کنسرتوی هارمونیکای Benjamin و قطعاتی همچون Romance که نیاز به معرفی ندارند باعث شد سازدهنی رفته رفته جایگاه خود را در موسیقی کلاسیک هم محکم نماید!
این کنسرتو ها در کنار آن اجراهای Larry Adler که با نوازنده پرآوازه ی گیتار در سبک جَز (Jazz) به نام Django Reinhardt اجرا شده بودند ، بار دیگر اقبال بزرگان موسیقی را به سازدهنی متوجه ساخت. همچنین در این سال ها گروه Harmonicats نیز قطعات زیادی را همچون Peg 'O My Heart ، Malaguena و Swan lake به صورت گروهی با سازدهنی اجرا کردند که با استقبال خوبی در بین مردم مواجه شد. البته نباید نقش Bob Dylan خواننده و نوازنده ی سبک Folk را در به شهرت رساندن این ساز در ده 1960 فراموش کرد. آهنگ های مختلفی که وی در آن سال ها با استفاده از گیتار و سازدهنی به صورت زنده و استودیویی اجرا می کرد ، نقش زیادی در همه گیر شدن دوباره سازدهنی در بین جوانان داشت.

در سالهای بین 1960 تا 1980 نیز اثرات بسیار زیبایی توسط نوازندگانی همچون Tommy Reilly و Stevie Wonder اجرا شد که از نمونه ی آنها میتوان به کنسرتوی Farnon اشاره کرد.
اما از دهه ی 80 به بعد کم کم افت بسیار شدیدی در انتشار آلبوم های سازدهنی دیده شد که بعضی از بزرگان از آن به دوره رکود سازدهنی نام برده اند. این موضوع تا حدی به آموزش نادرست این ساز پس از این سالها باز می گردد. همانطور که می دانید در سال های اخیر کتاب هایی کم ارزش و کم اعتبار و همچنین برخی وب سایت های آموزش موسیقی اقدام به آموزش تکنیکهای سازدهنی به شکل غلط یا غیر اصولی و در نتیجه سر در گم کردن نوازندگان تازه کار نموده اند که طبعا مانع از پیشرفت نوازندگان به سطوح عالی تر نوازندگی می شود.

همین مسئله تا جایی ادامه پیدا کرد که دیگر سازدهنی به شکل یک اسباب بازی ناکارآمد در اسباب بازی فروشی ها در آمد که دیگر حتی توسط کودکان نیز مورد توجه قرار نمی گرفت !
در واقع سازدهنی از مرحله عزت و افتخار به دوران ذلت و پستی رسیده بود ! همانطور که Jerry Adler میگوید : "دنیای سازدهنی نیاز به انقلابی دوباره دارد و این تمام وصیت من است".
ما نیز امیدواریم این آموزش و طرز فکر غلط از دنیای سازدهنی و مخصوصا در کشور عزیزمان که این مسئله در آن بسیار شیوع یافته ریشه کن شود و تحولی بزرگ به آن گونه که باید در زمینه آموزش سازدهنی و معرفی قابلیت های کم نظیر آن به علاقه مندان موسیقی شکل گیرد.


گردآورنده : حسین احمدی

منابع:
کتاب هنر سینما - دیوید بوردول
مکاتبه ای چند با Jerry Adler و Sting